REGION VII STATE TREASURY

Chuyển đổi số trong lĩnh vực KBNN: Xu thế phát triển tất yếu
        Đến hết năm 2020, KBNN đã cơ bản hoàn thành thực hiện mục tiêu Kho bạc điện tử theo Chiến lược phát triển KBNN đến năm 2020 với hàng loạt đề án ứng dụng CNTT được triển khai, trong đó hệ thống TABMIS đóng vai trò là trung tâm, có khả năng kết nối, trao đổi thông tin dữ liệu với một số hệ thống liên quan để cung cấp thông tin báo cáo đầy đủ, kịp thời cho các cấp chính quyền và cơ quan tài chính trong quá trình quản lý điều hành; hoàn thiện các ứng dụng CNTT khác theo mô hình tập trung có kết nối với hệ thống TABMIS nhằm đáp ứng tốt yêu cầu cải cách tài chính - ngân sách và hình thành Kho bạc điện tử. Kho dữ liệu thống kê, phân tích nghiệp vụ của KBNN đã được xây dựng và triển khai, cung cấp nguồn dữ liệu quan trọng cho cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính - ngân sách, phục vụ công tác quản lý, điều hành. KBNN đã triển khai dịch vụ công trực tuyến (DVCTT) đến 100% các đơn vị sử dụng NSNN, với trên 98% giao dịch kiểm soát chi NSNN được thực hiện qua DVCTT.
        Bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống CNTT KBNN vẫn còn tồn tại, hạn chế như: Các hệ thống CNTT KBNN mới bắt đầu đẩy mạnh việc phục vụ đơn vị sử dụng ngân sách, tổ chức, người dân; nghiệp vụ còn rời rạc khi thực hiện trên các hệ thống, có một phần trùng lặp về công việc, từ đó dẫn đến năng suất lao động chưa cao. Mặc dù có nhiều hệ thống tích hợp trong và ngoài KBNN nhưng các hệ thống hoạt động chưa rõ nét kiến trúc về tích hợp chia sẻ dữ liệu để hình thành một nền tảng thống nhất xuyên suốt. KBNN đã có hệ thống báo cáo và kho dữ liệu dựa trên dữ liệu gốc, nhưng mới tập trung nhiều vào báo cáo theo mẫu biểu định sẵn, mà chưa tập trung vào việc khai thác đa chiều, phân tích và cung cấp cho quá trình ra quyết định hoàn toàn dựa vào dữ liệu gốc, mới bắt đầu ở những bước sơ khai ứng dụng công nghệ mới (4.0) trong việc khai thác thông tin báo cáo. Kiến trúc CNTT hiện tại của KBNN nói riêng và hầu hết các tổ chức đơn vị ở Việt Nam nói chung là kiến trúc đơn thể (monolythics), hướng mở rộng theo chiều dọc cho từng hệ thống, chưa theo hướng mở rộng theo chiều ngang để phục vụ được rộng rãi hơn khi lượng người dùng tăng lên đột biến.
        Tại Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương chính sách chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã xác định mục tiêu đến năm 2025 “Cơ bản hoàn thành chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội...” Nghị quyết số 17/NQ-CP ngày 07/3/2019 của Chính phủ về một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phát triển Chính phủ điện tử giai đoạn 2019 - 2020, định hướng đến 2015 và Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” đều thống nhất quan điểm chỉ đạo về “Xây dựng, phát triển Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số”, trong đó xác định mục tiêu cơ bản đến năm 2030 là “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia nhằm mục tiêu kép là vừa phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, vừa hình thành các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có năng lực đi ra toàn cầu...”. Vì vậy, KBNN nói riêng và các bộ ngành nói chung phải kế thừa, phát triển các chương trình ứng dụng CNTT theo hướng chuyển đổi số phù hợp xu hướng phát triển của thế giới là hoạt động tất yếu. Thực hiện Chiến lược phát triển KBNN giai đoạn 2021-2030, KBNN đã xây dựng Kiến trúc tổng thể CNTT hướng tới Kho bạc số.

Kiến trúc tổng thể CNTT hướng tới Kho bạc số
        Kiến trúc tổng thể CNTT đóng vai trò quan trọng trong xây dựng và Kiến trúc tổng thể CNTT của KBNN, nhằm thực hiện tầm nhìn Kiến trúc tổng thể hướng tới Bộ Tài chính số và thực hiện Chiến lược phát triển KBNN giai đoạn 2021-2030, hướng tới mục tiêu năm 2030 cơ bản hình thành Kho bạc số. Kiến trúc tổng thể CNTT đóng vai trò quan trọng trong xây dựng và phát triển các hệ thống CNTT phục vụ điều hành và hoạt động nghiệp vụ tại KBNN, giúp nâng cao năng lực quản trị, năng suất hoạt động và chất lượng dịch vụ.

        Kiến trúc tổng thể CNTT hướng tới Kho bạc số bao gồm:Kiến trúc nghiệp vụ; kiến trúc dữ liệu; kiến trúc ứng dụng; kiến trúc Kỹ thuật – Công nghệ; kiến trúc an toàn thông tin.
        Kiến trúc nghiệp vụ gồm 05 nhóm nghiệp vụ chính: Quản lý quỹ NSNN và các quỹ tài chính nhà nước (TCNN); tổng kế toán nhà nước và báo cáo ngân sách, báo cáo TCNN; huy động vốn và quản lý ngân quỹ; thanh tra; nghiệp vụ khác và hoạt động nội bộ.
        Kiến trúc dữ liệu của KBNN bao gồm các thành phần:Dữ liệu quản lý quỹ NSNN và các quỹ TCNN; dữ liệu huy động vốn và quản lý ngân quỹ; dữ liệu tổng kế toán nhà nước và báo cáo ngân sách, báo cáo TCNN; dữ liệu thanh tra KBNN; dữ liệu quản lý nội bộ; dữ liệu mở KBNN. Trong đó, thành phần dữ liệu mở có kết nối chia sẻ dữ liệu với hệ thống bên ngoài và có thể thu thập dữ liệu từ hệ thống bên ngoài vào khu vực dữ liệu dùng chung của các thành phần dữ liệu.
        Kiến trúc ứng dụng của KBNN bao gồm các thành phần: Lớp người dùng (gồm có người dân, doanh nghiệp, cán bộ, công chức, viên chức và các tổ chức, cá nhân liên quan); lớp kênh giao tiếp (bao gồm trang web, internet vạn vật, kết nối giữa máy với máy, điện thoại, kiosk thông tin, ứng dụng mobile, giao nhận hồ sơ trực tiếp); lớp ứng dụng giao tiếp (gồm có nền tảng trải nghiệm khách hàng KBNN và cổng dữ liệu KBNN); lớp ứng dụng nghiệp vụ (bao gồm các nhóm ứng dụng nghiệp vụ KBNN); lớp ứng dụng nền tảng (là lớp ứng dụng phục vụ trao đổi dữ liệu và tích hợp ứng dụng trong và ngoài KBNN); lớp dịch vụ hạ tầng (được xây dựng trên hạ tầng điện toán đám mây có khả năng cung cấp và quản lý tài nguyên một cách tối ưu, linh hoạt theo nhu cầu, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên).
        Kiến trúc Kỹ thuật – Công nghệ của KBNN xây dựng dựa trên công nghệ điện toán đám mây bao gồm các thành phần:Ứng dụng như một dịch vụ (AaaS) gồm dịch vụ công, ứng dụng giao tiếp, ứng dụng hỗ trợ người dùng, dữ liệu mở và kho dịch vụ dữ liệu; nền tảng như một dịch vụ (PaaS) gồm các nền tảng về cơ sở dữ liệu, phân tích dữ liệu, báo cáo... ; hạ tầng như một dịch vụ (IaaS) gồm tầng ứng dụng, tầng ảo hóa và tầng phần cứng; bảo mật bao gồm quản lý định danh, bảo vệ dữ liệu, bảo mật hạ tầng nền tảng và phần mềm; quản lý dịch vụ gồm quản lý cấu hình, hỗ trợ dịch vụ, quản lý và phân phối tài nguyên.
        Đối tượng được bảo vệ là các hệ thống CNTT phục vụ hoạt động của KBNN; biện pháp bảo vệ gồm biện pháp kỹ thuật và biện pháp quản lý; đối tượng vận hành là đơn vị/bộ phận chuyên trách ATTT làm đầu mối với 4 lớp bảo vệ gồm: Lực lượng tại chỗ, dịch vụ giám sát bảo vệ ATTT thuê ngoài, dịch vụ đánh giá kiểm tra an toàn thông tin định kỳ, kết nối chia sẻ với trung tâm ứng cứu sự cố quốc gia trên không gian mạng (VNCert) thông qua Cục Tin học và Thống kê Tài chính – Bộ Tài chính); kiểm soát (kiểm soát tuân thủ và yêu cầu kiểm soát); quản lý rủi ro gồm xác định, đo lường, phân tích nguy cơ rủi ro ATTT và biện pháp kiểm soát; mục tiêu là các hệ thống văn bản pháp lý về ATTT và các hồ sơ cấp độ ATTT.
        Các nhiệm vụ trọng tâm để triển khai kiến trúc tổng thể CNTT
        Hoàn thiện các ứng dụng nhằm củng cố Kho bạc điện tử: Để thực hiện mục tiêu hoàn thiện ứng dụng nhằm củng cố Kho bạc điện tử, KBNN đang từng bước xây dựng triển khai các bài toán chính như sau: Liên thông giữa DVCTT với TABMIS và thanh toán điện tử với ngân hàng; kiểm soát chi đầu tư ĐTKB; DVCTT cấp độ 4 còn lại (đối chiếu số dư tài khoản hằng tháng, cam kết chi NSNN) và tích hợp lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia; tích hợp module thanh toán liên ngân hàng (của NHNN) độc lập vào hệ thống thanh toán điện tử song phương; cổng dữ liệu kết nối thanh toán với các nhà cung cấp điện - nước - viễn thông; cổng dữ liệu kết nối bảng thanh toán lương với các NHTM nơi KBNN mở tài khoản thanh toán; nhận diện khuôn mặt trên một số ứng dụng phục vụ kiểm soát chi NSNN; xây dựng và triển khai dịch vụ lưu trữ hồ sơ, chứng từ chi điện tử KBNN và tích hợp với hệ thống DVCTT và chương trình quản lý kiểm soát chi đầu tư (ĐTKB-GD); hoàn thiện hệ thống tổng kế toán theo các văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành; hoàn thiện hệ thống kế toán nội bộ KBNN; xây dựng và triển khai hệ thống quản lý văn bản điều hành toàn ngành có khả năng liên thông qua trục văn bản quốc gia để gửi/nhận tới các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương.
        Xây dựng các bài toán nhằm hình thành Kho bạc số: Việc xây dựng các bài toán để hình thành Kho bạc số được chia thành 02 giai đoạn. Cụ thể:
        Giai đoạn 2021 đến 2025
        Giai đoạn 2021 đến 2025 tập trung vào dữ liệu số theo hướng đẩy mạnh việc liên kết liên thông dữ liệu với các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị ở trung ương và địa phương; cung cấp các dịch vụ thuộc chức năng nhiệm vụ của KBNN; từng bước chia sẻ dữ liệu mở; đồng thời triển khai các dịch vụ cơ bản về phân tích rủi ro hoạt động nghiệp vụ chuyên ngành dựa vào dữ liệu hướng tới mục tiêu xây dựng kho bạc dựa trên dữ liệu số. Theo đó, nội dung, kế hoạch triển khai gồm 03 phần:
        Chuyển đổi về phần mềm, hệ thống công nghệ thông tin: Xây dựng Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kế toán nhà nước số (tiếng Anh là Vietnam Digital Budget and Accounting System - VDBAS) giai đoạn 1 theo hướng liên thông dữ liệu về hợp đồng điện tử, kế hoạch vốn trung hạn, kế hoạch vốn hằng năm, hóa đơn điện tử. Bao gồm các phân hệ: Quản lý dự toán; quản lý thu NSNN; kiểm soát chi và cam kết chi NSNN; sổ cái; báo cáo; báo cáo TCNN; tổng hợp quyết toán NSNN. Xây dựng kho dữ liệu tập trung trên cơ sở nâng cấp, mở rộng, phát triển kho dữ liệu chuyên ngành KBNN để đáp ứng quản lý dữ liệu từ các ứng dụng xây dựng trong giai đoạn 2021-2025. Xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ - kiểm tra - thanh tra KBNN nhằm khai thác dữ liệu từ hệ thống VDBAS và các hệ thống ứng dụng khác phục vụ cho công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán nội bộ thuộc chức năng nhiệm vụ của KBNN. Hoàn thiện hệ thống quản lý ngân quỹ và quản lý trái phiếu; hệ thống quản lý văn bản điều hành; cổng thông tin điện tử; quản lý tài chính và kế toán nội bộ.
        Chuyển đổi về nền tảng tích hợp, chia sẻ, liên thông dữ liệu: Xây dựng nền tảng tích hợp ứng dụng và chia sẻ dữ liệu đáp ứng kết nối, tích hợp ứng dụng, chia sẻ dữ liệu... trong và ngoài ngành giai đoạn 2021-2025 cung cấp nền tảng cho hệ thống VDBAS và các hệ thống liên quan. Xây dựng hệ thống quản lý định danh điện tử phục vụ quản lý định danh con người, tổ chức, hệ thống... trong nội bộ, cũng như khách hàng của KBNN, cung cấp dịch vụ định danh điện tử cho hệ thống VDBAS và các ứng dụng của KBNN. Xây dựng hệ thống lưu trữ điện tử cho chứng từ nghiệp vụ thực hiện các chức năng của KBNN, cung cấp dịch vụ lưu trữ điện tử cho hệ thống VDBAS và các ứng dụng nghiệp vụ của KBNN.
        Chuyển đổi về hạ tầng kỹ thuật và bảo mật: Hình thành điện toán đám mây theo hướng “Hạ tầng như một dịch vụ - Infrastructure as a service”, bước đầu triển khai “Nền tảng như một dịch vụ - Platform as a service”. Duy trì, cập nhật, vận hành thường xuyên các hệ thống an toàn bảo mật (ATBM) hiện có; triển khai dịch vụ giám sát an toàn thông tin (SOC - Security Operation Center) và triển khai kết nối với trung tâm điều hành an ninh mạng của Bộ Tài chính; triển khai các giải pháp ATBM hệ thống thông tin tại trung tâm dữ liệu dự phòng KBNN.
        Giai đoạn 2026 đến 2030
        Giai đoạn 2021 đến 2030 tiếp tục tập trung liên thông dữ liệu số, đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu mở từ đó cung cấp thêm nhiều dịch vụ mới; đẩy mạnh việc phân tích rủi ro, phân tích dự báo dựa trên dữ liệu lớn, công nghệ trí tuệ nhân tạo, hướng đến hình thành Kho bạc số đầy đủ hướng tới mục tiêu xây dựng Kho bạc số. Nội dung, kế hoạch triển khai gồm 03 phần:
        Chuyển đổi về phần mềm, hệ thống công nghệ thông tin: Xây dựng hệ thống VDBAS giai đoạn 2 để bổ sung chức năng quản lý cam kết chi trung hạn; liên thông dữ liệu với quy trình lập ngân sách điện tử; hoàn thiện chức năng báo cáo quyết toán ngân sách, tổng kế toán trên cơ sở tiếp nhận dữ liệu tài chính từ đơn vị. Xây dựng hệ thống dịch vụ kế toán của KBNN cung cấp cho đơn vị; hệ thống cổng dữ liệu KBNN cho phép cá nhân, tổ chức tra cứu dữ liệu mở thông qua cổng/ứng dụng hoặc giao diện lập trình (APIs). Hoàn thiện ứng dụng phục vụ lĩnh vực thanh tra, phân tích rủi ro bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo, dựa trên dữ liệu lớn.
        Chuyển đổi về nền tảng tích hợp, chia sẻ, liên thông dữ liệu: Xây dựng và triển khai nền tảng trao đổi dữ liệu thông minh làm cơ sở hình thành các hệ thống ứng dụng nền tảng sau: Hoàn thiện nền tảng tích hợp ứng dụng và chia sẻ dữ liệu nhằm hình thành nền tảng tích hợp và thát triển ứng dụng thông minh của KBNN, cung cấp khả năng chuyển đổi về phương pháp xây dựng và triển khai các ứng dụng, từ phương pháp truyền thống sang phương pháp Agile nhằm cung cấp dịch vụ CNTT nhanh chóng hơn. Hình thành kho dịch vụ dùng chung như: Dịch vụ quản lý quy tắc nghiệp vụ; dịch vụ quản lý nội dung; dịch vụ cộng tác; dịch vụ tự động hóa quy trình; dịch vụ lưu trữ số; dịch vụ quản lý định danh số, sẵn sàng cung cấp dịch vụ định danh số cho trong và ngoài kho bạc sử dụng theo lộ trình phát triển định danh điện tử, định danh số của Chính phủ và Bộ Tài chính. Hình thành kho dữ liệu và phân tích trên cơ sở hoàn thiện kho dữ liệu tập trung, đáp ứng quản lý dữ liệu từ các ứng dụng xây dựng trong giai đoạn 2026-2030, áp dụng công nghệ dữ liệu lớn (Big data), cung cấp khả năng phân tích và khai phá dữ liệu theo hướng thời gian gần thực; Quản lý dữ liệu mở; quản lý dữ liệu chủ (master data)...
        Chuyển đổi về hạ tầng kỹ thuật và bảo mật: Phát triển tiếp điện toán đám mây theo hướng bổ sung “Ứng dụng như một dịch vụ - Application as a services”, tăng cường tiếp tục “Hạ tầng như một dịch vụ - Infrastructure as a service”, tăng cường “Nền tảng như một dịch vụ - Platform as a service”. Duy trì, cập nhật, vận hành thường xuyên các hệ thống ATBM hiện có; rà soát bổ sung các giải pháp/các công nghệ ATBM phù hợp với định hướng phát triển ứng dụng CNTT của KBNN trong giai đoạn mới.